OpenID yani Açık Kimlik Oturumu artık bu derde son veriyor. Kısaca OpenID’niz varsa, üyelik gerektiren her yerde bu kimliğinizi kullanıyorsunuz. Şirketler ve sayfalar OpenID oturum seçeneği ile gittikçe daha güçleniyor, kullanıcıları kendine bağlıyor. Bir hesap ile OpenID desteği olan her siteye rahatça ve güvenle bağlanabiliyorsunuz. Bir çok uzmana göre, kullanıcılarının güvenliği için bu sistem geliştirilmiş. Beri yandan bir takım uzmanlar da, OpenID’nin internet kullanıcılarını fişlemek için geliştirildiğini savunmuştur. Burada asıl amaç daha güvenilir, kontollü ve bireye yönelik hesap kontolüdür. Fişleme konusuna gelince, tamamen bir balon olduğunu düşünmekteyim. Zaten şirketlerin elinde bizim hakkımızda bu kadar çok bilgi varken, gerek sosyal paylaşım gerekse arama motorlarından hatta kredi kartı harcamalarımızdan bizi izlerlerken bu yol için bu kadar emek sarfedecekleri mantığa sığmıyor. Aksine bana göre de yüksek güvenlik sağlıyor. Bir bilişimci olarak, sık sık “falanca yerdeki hesabımı çalmışlar” gibi şikayetler alıyorum. Bunun önüne geçmek için iyi bir fırsat.

Zaman kazandıran, yüksek güvenlikli, tüm siteler için aynı profili içeriğe çeviren, tamamen ÜCRETSİZ bir sistemdir. Microsoft, Yahoo, Google, Hotmail, Facebook, Twitter gibi devlerin yanında artık üyelik gerektiren her site bu hizmeti vermeye başlıyor. Hatta bu siteye bile OpenID’niz ile giriş yapabilirsiniz. Bir Web 2.0 uygulaması olan bu sistem şimdiden 160 milyonu geçen kullanıcıya sahip.

OpenID’niz yoksa http://openid.net resmi sayfasından veya Türkçe olarak http://turkcellsifre.turkcell.com.tr  adresinden yapabilirsiniz. Şahsen ben Turkcell’in sistemini tercih ettim. Sistem çok basit. Gerekli kayıt işlemlerinizi ÜCRETSİZ yaptıktan sonra, OpenID desteği olan onbinlerce siteye, OpenID ile bağlandığınızda (ID’niz “http://turkcellid.turkcell.com.tr/kullaniciadiniz” şeklinde) buradaki tanımlı şifrenizi yazıyorsunuz o kadar. Onay, form, vb işleri yapmıyorsunuz. Turkcell, sizi e-postanızdan, cep telefonunuzdan ve kullanıcı adınızdan kontrol edebiliyor. Üstelik bunun için Turkcell abonesi olmanıza da gerek yok.

Matbaanın ülkemize şu kadar yıl geç gelmesi tartışmaları bir yana dursun, teknoloji ve teknoloji ürünlerinde hiç de geri kalır bir yanımız yoktur. Araç telefonları (NMT) 1980’lerin ortalarına doğru özellikle Amerika ardından da Avrupa’da yaygınlaşmaya başlarken; ülkemizde 1980’lerin sonuna doğru -telekomünikasyon alt yapısının değişmesiyle- kullanılabilir hale gelmiştir. Nordik ülkeleri 1990’ın hemen başında cep telefonlarını (GSM) piyasaya sunmaya hazırlanırken, 1992’de GSM sistemini kuran Avrupalı ülke sayısı 5’i geçmiyordu. Ülkemizde 1993’te başlayan sistem, hiç de geç kalınmış gibi gözükmüyordu. Tabi bu hız o yıllar için muazzam bir düzeyde idi. Siparişlerin teleks’ten faks cihazına doğru akması gibiydi. Radyonun oyunculusu olan televizyona geçiş gibiydi. Yıllar geçtikçe GSM Operatörleri dünya ile anlık teknolojiyi yakalama, yaşatma hatta kendi teknolojilerini üretme düzeylerine geldiler. Bugün bir cep telefonu ile yapılamayacak bir bilişim işi kalmadı gibi. Bilgisayar ve iletişim kanallarının neredeyse tamamı bu cihazlardan kontrol edilebilir ve kullanılabilir durumdadır.

Türkiye’de GSM Operatörlerinin toplamda 52 milyon abonesi bulunuyor. Bunun en az %60’ının Cep Telefonu kıllanıcısı olduğunu söylemek gerekir. Avrupa Bilgi Teknolojileri Gözlemevi’nin verilerine göre Türkiye en çok cep telefonunun kullanıldığı 10. ülkedir. Global Mobile Supplier Association (GSA) – Küresel Mobil Tedarikçiler Birliği’nin son verilerine göre 30 Temmuz 2009’da bu kadar hızlı olmamıza rağmen 3G’ye geçen 121. ülkeyiz. Angola, Özbekistan, Ermenistan, Nijerya, Nikaragua, Suriye, Türkiye’den önce 3G’ye geçen ülkeler arasında yer almaktadır. Bağımsız bir firmanın resmi olmayan araştırmasına göre de Türkiye dünyada en sık cep telefonu değiştiren 2. ülkeymiş. Baz istasyonlarına taş atılan, kanser yapıcı etkisi hala tartışılan ülkemizde birazda bilimsel bir yaklaşımla “hangi cep telefonunu” seçmeliyim tablolarına bir bakmak gerekir:

SAR Değerine göre;

SAR (Specific Absorption Rate – Özgül Soğurma Oranı), basit olarak, cep telefonlarının yaydığı radyasyon oranı ile ilgili bir değerdir. Elektromanyetik enerjinin vücut dokuları tarafından soğurulma hızı olarak ta betimlenebilir. Vücudun 1 kg’ının sıcaklığını 1°C yükselten elektromanyetik enerji miktarı veya vücudun RF dalgalarını soğurmaya karşı verdiği tepki ölçüsüdür. Toplum tarafından kullanılan cep telefonları için Avrupa’daki kılavuzların (International Commission on non-Ionizing Radiation Protection) önerdiği SAR sınırı, ortalama 10 gramlık bir doku üzerinde 2,0 watts/kilogram değerini uygun görmektedir.

Piyasa Gözetimi Laboratuarı’nda Marka-Model Bazında GSM Mobil Telefonların Ölçülen En Yüksek Sar Değerleri*

*     : Yukarıda verilen ölçüm sonuçları sadece numuneye aittir. Cihaz üreticileri tarafından ürün grubuna ilişkin SAR değerleri kullanım kitapçığında verilmekte olup, Piyasa Gözetimi laboratuarında ölçülen SAR değerlerinden farklılık gösterebilir.

**  : SAR(Özgül Soğurma Oranı) değerleri, 10 gr’lık kütle için hesaplanmış en yüksek sonuçlardır. ICNIRP(International Commission on Non-Ionizing Radiation Protection)’nin GSM mobil telefonlar için 10 gr’lık kütle başına belirlemiş olduğu limit SAR değeri 2 W/kg’dır.

Kaynak: Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK)

Kullanım Alışkanlıklarına Göre;

Piyasada birçok marka ve model içinden hangisini seçmeli diye düşünüldüğünde, kendimizi resmen bir karmaşa içinde bulmaktayız. Cep Telefonu, Smartphone, PDA derken, BTK onayını almış, piyasada yaklaşık 26 markaya ait 274 model telefon bulunmaktadır. Bu modeller 90-1.850 TL arasındadır.

Yukarıdaki karşılaştırmada;
Standart telefon için, SonyEricsson W715, Nokia E52 ve Samsung C3200
PDA için, HTC HD2 ve HTC Touch
SmartPhone için; SonyEricsson Xperia X10 ve İphone 3GS
Blackberry için; Blackberry Bold 9000 ve Blackberry Bold 9700 ONYX modelleri kullanılmıştır.

———————————————

Stone & Life Dergisinin 3. Sayısında Beyhan Payaslı imzasıyla yayımlanmıştır (Eylül 2010)

Genelde mantıklı bir açıklaması yokmuş gibi bilinen bu eylem aslında bir izlekler silsilesidir. Elektronik cihazların birçoğunda “Reset (Sıfırlama)” düğmesinin bulunma sebebi de budur aslında. Daha karışık cihazlarda, bu düğmenin yanında bir de yazılımsal olarak “Fabrika Ayarlarına Dön” şeklinde bir işlem de mevcuttur. Burada anlaşılan odur ki; insan beyninin imal ettiği, hatta yapay zekâya sahip olabilen bu ürünler, bir şekilde yenilenmeye veya yeniden yapılandırmaya ihtiyaç duymaktadırlar. Çünkü başta bilgisayar olmak üzere, belli bir yazılım ile idare edilen cihazların çalışma mantığı aslında çok yalın ve kesindir. Belli sınırlarda, belli sırayla birbiri ardından eşlenik veya çapraz çalışan döngüler, bize bir bütünden faydalanma imkânı verir. Bunu şöyle bir örnekle anlatabiliriz:

“Kuruyemişçiden çeşitli miktarlarda, 6-7 çeşit kuruyemiş aldığınızı (programlar ve yazılımlar) ve bunları sırasıyla büyük şeffaf bir torbaya (donanımlar) döktüğümüzü düşünelim. Elimizdeki görüntü, kuruyemişlerin 6-7 katman şeklidir (bilgisayarlar ve cihazlar). Evde bu torbanın içindekileri, güzel bir şekilde servis etmek için uzun bir kayık tabak içine, torbadan kaydırarak bırakalım (kullanıcı ara yüzü). Birileri gelip sıra sıra dizili olan kuruyemişleri karıştırırsa (virüs, truva atı, solucan v.b) veya düzensiz olarak bir den çok kişi elini hızla tabağın içine daldırırsa (bilinçsiz kullanıcı), kuruyemişleri tekrar ayırt etmek için ne yaparsınız? Yeni 6-7 poşet veya tabak hazırlayıp, tek tek tüm kuruyemişleri kendi yerine koymalısınız (Fabrika ayarları). Daha sonra aynı görüntüyü elde etmek için yine sırasıyla büyük şeffaf torbaya dökmeniz gerekir (sıfırlama).”

Yukarıda “kapat-aç” eyleminin en basit hali anlatılmıştır. Bazı basit karmaşıklıkları çözmenin en iyi yolu cihaza nefes aldırmaktır. Basit hataların geçici çözümüdür. Bilişim dünyasını ti’ye alan yegâne cümlenin mimarıdır bu eylem: “Kapat-Aç veya Resetle Geçer”. Problemin geçici olarak bu şekilde çözülmesi sadece bir geçiştirmedir. Buradaki asıl problem, RAM (rasgele erişimli ön bellek)’in kapasitesinin üzerinde bilgi almak isteği ve buna paralel CPU (merkezi işlem birimi)’nun bu işlemi yapması için tam kapasite ile çalışmaya zorlanmasıdır. Bu durumda bilgisayar diğer sıradaki işlemleri yapamıyormuş gibi gözükür. Aslında bu işlemleri sıraya koymakta gecikmektedir.

Bu konu ile ilgili olarak birkaç bağlantıdan faydalanarak, bilgisayarlarımızı daha performanslı ve “kapat-aç”lara muhtaç olmadan düzenleyebiliriz:

Bazı ÜCRETSİZ Anti-Virüs, Truva Atı, Solucan vb. Eş-Zamanlı Koruma Programları:

http://www.avg.com

http://www.avast.com

http://www.free-av.com

Bazı ÜCRETSİZ Truva Atı, Solucan vb. Temizleme Programları:

http://www.malwarebytes.org

http://www.lavasoft.com

http://www.piriform.com

Bazı ÜCRETSİZ Sistem Kontrol Programları:

http://www.ashampoo.com

http://www.glaryutilities.com

http://www.iolo.com

Öneriler:

• Bilgisayarınızda veya cep telefonunuzda mutlaka bir Anti-Virus koruma programını bulundurun.
• İşletim sisteminizi ve Anti-Virüs programınızı mutlak surette düzenli olarak güncelleyin.
• İşletim sisteminin güvenlik uyarılarını dikkate alın ve uygulayın.
• Anti-Virüs programının uyarılarını göz ardı etmeyin.
• Tanımadığınız kişi veya kurumlardan gelen e-posta iletilerini, çöp kutusu dâhil kalıcı silin. Ek dosyalarını açmayın, yüklemeyin.
• Herhangi bir taşınabilir belleği, bilgisayarınıza takıp otomatik çalıştırmayın. Mutlaka Anti-Virüs v.b programında tarama yapın.
• Anti-Virüs programı güncel olsa dahi bazı zararlı içeriği filtresinden kaçırabilir. Bu durumda kullanmakta olduğunuz temizleme programlarından birini bilgisayarınıza veya cep telefonunuza yükleyip, güncelleştirin. Ardından temizleme işlemini, kullandığınız programın yönergelerine bakarak yapın.

  ———————————————

  Stone & Life Dergisinin 2. Sayısında Beyhan Payaslı imzasıyla yayımlanmıştır (Ağustos 2010)

Malzemeler :

Dipsiz;
250 gr. Aydın tipi kese yoğurdu
1/4 adet orta boy limonun suyu
1,5 çay kaşığı tuz
2 diş Kastamonu Taşköprü sarmısağı
1,5 çorba kaşığı sızma zeytin yağı

Dipli;
Yukarıdaki malzemelere ilave, közlenmiş 1 adet ortaboy, patlıcan veya kırmızı biber

Üzeri için:

Yarım çay bardağı sızma zeytin yağı
50 gr. pastörize tereyağı
25 adet kurutulmuş kırmızı süs biberi
1 tatlı kaşığı öğütülmüş ceviz veya antep fıstığı

Hazırlanışı:

Metal bir kabın içine yoğurdu, limon suyunu, tuzu, iyice ezilmiş sarmısağı ve zeytin yağını koyun. Tahta spatula ile yoğurdu sulandırmadan yavaşça karıştırın. Parlak ve pürüzsüz bir kıvam oluşturun. Dipli hazırlayacaksanız, bu aşamada tahta tokmak ile dövdüğünüz közlenmiş patlıcan veya satırdan geçirdiğiniz kırmızı biberi katabilirsiniz. Patlıcan’ı dinlendirip dövmek veya biberi doğramak sebzelerin sulanmamasını sağlar. Bu halde ağzını hava almayacak şekilde kapatıp, 1 saat 2-4 ^oC’de buzdolabında bekletin.

Servisi:

Bu karışımı düz ve beyaz renkli bir tabağın ortasına koyun ve çok az yayın. Ortalardan kenarlara doğru dairesel hareketlerle, mezeyi tabağa açın. Bu işlemde ortalardayken kaşığı sert, kenarlara geldikçe daha hafif bir şekilde bastırarak yapın. Böylece meze tabağının kenarlarında bir duvar oluşturmuş olursunuz.

Kurutulmuş kırmızı süz biberlerini büyüklüklerine göre 2’şer cm olacak şekilde elinizle bölün. Bir torbaya doldurup, sallayın. Çekirdeklerinden ayıklanmış olur. Teflon bir tavaya, zeytin yağını, tereyağını ve çekirdekleri çıkartılmış biberleri atıp, orta ateşte kavurmaya başlayın. Tereyağı köpürmeye başladığında, 1 dakika daha kavurup, bekletmeden yoğurdun üzerine boca edin. Tabağın tam ortasına öğütülmüş ceviz veya antep fıstığı ekleyerek renklendirin. Kızarmış ekmek ile servis etmenizi öneririm.

Bilgi:

“Beyhan PAYASLI’nın, “Kültürlü Mezeler” adlı, henüz yayımlanmamış, derlemesinden alınmıştır.”

Krallıkların, imparatorlukların ve devletlerin bizlere sınırsız gibi görülen kasaları, bu tip devasa ve hayret verici detayların saklandığı yapıları, tarihten bugüne kadar süregelen muhteşemliği ile gözler önüne sermeye devam ediyor. Günümüz mimarlarının, eski ya da yeni, mükemmele yakın yapıları şimdiki teknolojik imkanlarla incelediğinde, farklı detayların ne anlama geldiğini yeni yeni öğreniyoruz. Üç boyutlu modellemeler, kızıl ötesi ışınlar, fotometri vb teknolojiler, eski yapıları daha detaylı inceleme fırsatı vermiş ve özellikle geçmişteki statik hesaplamaların inceliğine boğmuştur. Burada yardımımıza koşan bilgisayarlar, hakkında doküman bulamadığımız yapılara ait bu hesaplamaları kâğıda dökmemizi sağlamıştır. Temelde matematik gözlüğü ile inşaa edilmiş yapılar bizlere ışık dolu bir kapıyı tüm gücüyle açmıştır: “Tasarım detaylarda gizlidir”.

Süleymaniye Cami’sinden (Edirne-Türkiye) Petronas Kuleleri’ne (Kuala Lumpur-Malezya), Piramitlerden (Mısır) Burç Halife’ye (Birleşik Arap Emirlikleri) kadar her yerde karşımıza çıkan teknoloji, özellikle günümüzde mimarların ve mühendislerin yeni oyuncağı olarak tanımlanabilir. Alışılagelmişten farklı aydınlatma-havalandırma sistemleri, mütevazı kullanım alanlarındaki beyine işleyen detaylar, yapıların kendini koruması adına yapılan her türlü girişimi arka plana atmıştır. Geçmişten bugüne yapıların beğendirilmesi bu detaylarda saklanmıştır.

“Artık eskisi gibi inşaatlar yapmıyorlar”söz öbeğinin üzerine söylenecek tek şey, olaya tarihsel açıdan bakmadığımız sürece doğrudur. Günümüzün teknoloji gücünü arkasına almış mimar ve mühendis ordusunun, sınırlı bir bütçe ile modern yapılara kazandırdıkları tartışmaya açık değildir. Artık yapıların giysisi diye betimlediğimiz dekoratif taşları, bilgisayarlar hazırlıyor. Bir adet taş plakanın duvardaki montajı yine bilgisayarlar tarafından kontrol ediliyor. Hatta o plakanın monte edildiği mesnet edevatı, yine aynı bilgisayarlar tarafından tasarlanıyor. Her şeyden önce, yapının bitince nasıl görüneceği henüz masadayken görülebiliyor. Bu sebep ile olabilecek matematiksel, mantıksal veya görsel tüm hatalar, daha yapı inşaasına başlanmadan tartışılabiliyor.

Günümüzdeki tasarım projeleri bile hayal gücü ile değil bütçe ile sınırlandırıldıklarından, tek düze, belli kalıplara sıkışmış beton yığınları içerisinde yaşamamız gerekmiştir. Organik dünyamıza, plastik ve metal bir zehir gibi enjekte edilmiştir. Ülkemizde bulunan yapılardaki sağlık, sağlamlık ve görsellik son yüzyılda hızla azalan bir grafik ile seyrederken, yabancı ülkelerdeki durum bunun tam tersidir. Ülkemizde sıradanlık ve yüksek karlılık hedefi ile inşa edilen yapılarda, yurtdışında olduğu gibi, tasarım süreci uzun, yapım süresi kısa ve tasarım bütçesi neredeyse yapım bütçesine eş olabilecek nitelikte projeler geliştirilmemektedir. Bu nedenledir ki “Taş Fırın Ekmeği” damağımıza daha lezzetli bir tat bırakmakta, “Taş Ev”lerdeki hafta sonu tatilimiz daha tadında geçmekte ve salonumuzu süsleyen plastik sehpa üzerindeki “Taş Dolu Kavanoz” bize daha huzurlu gelmektedir. Bu olgu doğanın insan oğluna bir işareti midir, yoksa kaybetme korkusunu yaşamımızın her alanında hissetmesini mi sağlamaktır?

Kanımca ülkemizde vasat veya kötü mimarlar yoktur. Günümüzün hızlı yaşam felsefesindeki, teknolojiyi arkasına almış-almamış mimarlar vardır. Modern mimarinin neferleri, kendilerine sunulan her fırsatta doğalı, güzeli ve sağlıklı olanı tercih etmişlerdir. Kötü diye adlandırabileceğimiz projeleri bile hayata geçirirken gözlemlenen her türlü problemi teknolojik destek ile çözmeye gayret etmişlerdir.

“Artık eskisi gibi inşaatlar yapmıyorlar” vargısına bir destek te teknolojiden gelmektedir. Çünkü artık kendi kendine düşünen sistemleri konuşmakta hatta hayata geçirmekteyiz. Adını anımsayamadığım bir mizah dergisinde, muhtemelen “Porof. Zihni Sinir Projesi” olarak, “Yoğurt yiyen ütü” diye bir şey görmüş ve okumuştum. Çok gülmüş ama ardından açıklamayı okuyunca bir o kadar da düşünmüştüm. Açıklama da “Yoğurt yapan buzdolabınız arızalandı ve siz tatildesiniz. Ütüyü de prize takılı bıraktıysanız sorun yok. Zira arızalı buzdolabından çıkan kilolarca yoğurt ne olacak, birinin yemesi lazım” yazıyordu. Bilerek veya bilmeyerek zekice “Akıllı Ev Sistemleri”ne atıfta bulunulmuştu. Internetten program indiren çamaşır makineleri, sanal marketten sipariş veren buzdolabı, ne seyretmek istediğine karar veren televizyon, ruh haline uygun yapılan müzik yayını, hava kararınca açılan ışıklar, güneş vurunca harekete geçen panjurlar, yağmur yağınca duran sulama muslukları, dış sıcaklığa göre çalışan ve hava kalitesi düşünce doğal havalandırmaya geçebilen iklimlendirme sistemi, havuzun suyunu değiştiren, hırsızı ihbar eden robotlar, hatta azami enerji tasarrufunu sağlayan hareketli sistemler, arıtma sistemleri gibi belki de başka bir sayının konusu olacak teknolojiler artık yaşadığımız her yerde, biz hissetmesekte vardır. Şirin bir villadan devasa binalara kadar.

Bugün “Akıllı Ev Sistemleri” diye adlandırdığımız bu yaşamı kolaylaştırıcı faaliyetler, artık mimar ve mühendislerin tasarımlarına yön vermektedir. Teknolojinin müsaade ettiği ölçüler, ihtiyaç duyduğu alt yapı, her ne kadar tasarımcıları sınırlandırıyor gibi gözükse de sonuca ektikleri katkılar bir gerçektir. Arzu edilen özelliklerde bin bir zorlukla temin edilen, en zarif işlemeyle hazırlanan ve narin bir şekilde yerine yerleştirilen mermer, tarverten, granit v.b doğal taşların, daha sonra bir kapı zili için kırılması, kesilmesi veya yerinden çıkartılması, kurulumundan daha masraflı bir durumu gözler önüne sermektedir. Eskiden yapının içinde, üçüncü katman olan, yardımcı omurgalardan elektrik hatları göz kararı ile çekilirken, şimdi bilgisayar ekranlarında fikirle beraber yeşermektedir. Modern mimarinin günümüzdeki temsilcileri artık tek başlarına “Raipido”yu alıp masanın başına geçmemektedirler. Yurtdışında örneklediğimiz ve artık ülkemizde de yer yer boy gösteren “Çok mühendisli ekipler” kurmaktadırlar. Projenin detaylarına ve yelpazesine göre yer yer “Bilgisayar Uzmanları”na da yer verilmektedir, verilmelidir.

Bütünsel çözüm aranan her yapının mimarisinde elbette ki sancılı zamanlar yaşanacaktır. Bu sancıların doğadan veya yanlış uygulamadan gelmesi dışındaki her konu, henüz proje masada bir kağıt üzerindeyken izlemlenebilir. Bir çok üretici firma, sondan bir önceki katman olan araç gereçleri üretirken doğal taş yapıları da dikkate almaktadırlar. Eskiden ahşap ve metal görünüme sahip bu araç gereçler, gerektiğinde yapıda kullanılacak olan doğal taş malzemesine uygun olarak gayet rahat bir şekilde üretilebilmektedir. Elektrik anahtarlarından aydınlatma aparatlarına, tezgahtan evyeye, bacadan duvara monte şöminelere hatta elektronik cihazlara kadar bir çok gereç, iç tasarıma uygun malzemelerle yeniden tasarlanabilmektedir. Sadece bu çalışmaları yapan firmalar artık ülkemizde de mevcut durumdadır.

Yapılanı bozup onarmaktansa, her detayı düşünüp uygulama projelerine dahil etmek, yeni nesil mimar ve mühendislerimizin bir alışkanlığı haline gelmelidir.

———————————————

Stone & Life Dergisinin 1. Sayısında Beyhan Payaslı imzasıyla yayımlanmıştır (Mart 2010)

Yeni yılda, bugüne kadarki birikimlerimi sizlerle paylaşacağım sayfamı yayına alacağım. İşin aslı unutmaya başlıyorum Unutmadan bildiklerimi bir yere yazmam lazım değil mi?

Sevgilerimle.
Beyhan Payaslı